مشاهیر

کیومرث صابری فومنی (شهریور ۱۳۲۰ تا ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۳)، معروف به گل آقا، پایه‌گذار مؤسسه گل آقا، نویسنده، طنزنویس، و معلم ایرانی بود.

وی در فومن ی ایران در حالی که چند روز قبل از تولد پدرش را از دست داده بود، به دنیا آمد. تولد وی هم‌زمان با هجوم نیروهای اتحاد جماهیر شوروی به ایران در خلال جنگ جهانی دوم بود و پدرش به دست نیروهای کمونیستی کشته شد.

فعالیت‌های پیش از انقلاب ایران

او از دانشگاه تهران فوق لیسانس ادبیات داشت و به معلمی مشغول بود. در مدرسه همکار و دوست نزدیک رجایی شد. هم‌زمان در مجله توفیق فعالیت می‌کرد و معاونت سردبیری این مجله را بر عهده داشت که با توقیف شدن توفیق فعالیت وی نیز در آن نشریه به پایان رسید.

صابری، پس از انقلاب

صابری پس از انقلاب در دولت موقت مهندس مهدی بازرگان به عنوان مدیر کل بازرگانی وزارت آموزش و پرورش مشغول به کار شد و با تشکیل اولین دولت، به عنوان مشاور فرهنگی نخست‌وزیر محمد علی رجایی به کار مشغول شد.

وی در سال ۱۳۶۲، در حالی که شانس به دست آوردن پست وزارت را نیز داشت، ناگهان از همهٔ مسئولیت‌های دولتی خود کناره گرفت و پس از مدتی، از روز ۲۳ دی سال ۱۳۶۳ شروع به نوشتن یادداشت‌های روزانهٔ طنز با نام مستعار «گل آقا» و تحت عنوان «دو کلمه حرف حساب» با محتوای انتقاد از دستگاه‌های دولتی و مشکلات موجود جامعه در صفحهٔ سوم روزنامه اطلاعات کرد، که نقطه عطفی در طنز نویسی ایران و احیاگر طنز مطبوعاتی بعد از انقلاب بود.

یادداشت‌های «دو کلمه حرف حساب» به خاطر شرایط سال ۱۳۶۳ که متأثر از جنگ و بحث‌های ایدئولوژیک و خشونت بود توانست با زبان طنز نوین خود و بهره گرفتن از شخصیت‌های خیالی نظیر «شاغلام»، «غضنفر»، «ممصادق»، و «کمینه عیال ممصادق»، تحولی در جامعه ایجاد سازد که با توجه به جو محدود آن سال‌ها، این کار فقط از گل آقا بر می‌آمد.

هفته‌نامهٔ گل آقا

پس از گذشت شش سال از نوشتن یادداشت‌های دو کلمه حرف حساب، صابری تصمیم گرفت که اولین هفته‌نامهٔ طنز پس از انقلاب را منتشر سازد. وی با هدف تیراژ صد هزار نسخه، در ۱ آبان سال ۱۳۶۹ اولین نسخهٔ هفته‌نامهٔ گل آقا را به قیمت ۱۵ تومان منتشر کرد که با نایاب شدن نسخه‌های اولیه مجبور به تجدید چاپ شد. از همکاران او در روزهای نخست می‌توان از مرتضی فرجیان، سید ابراهیم نبوی، محمد رفیع ضیای، احمد عربانی، ناصر پاک‌شیر و در این اواخر منوچهر احترامی، ابولفضل زرویی نصرآباد، رضا ت رفیع و بزرگمهر حسین پور نام برد.

فعالیت‌های گل آقا منحصر به هفته‌نامه باقی نماند. ماهنامهٔ گل آقا، سالنامهٔ گل آقا، هفته‌نامهٔ «بچه‌ها…گل آقا»، انتشارات گل آقا برای انتشار کتب طنز و کاریکاتور، و سرانجام خانهٔ طنز ایران جهت پرورش طنزنویسان جوان، از دیگر فعالیت‌های کیومرث صابری بود.

ادامه ی مطلب

مولاوردی‌خانی، که چهارم امرداد سال۱۳۲۹در «محله نفته‌انبار خباز» رشت دیده به جهان گشوده، لیسانس زبان و ادبیات فارسی است و شاگرد دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی و دکتر عبدالحسین زرین‌کوب بوده‌است، ضمن آنکه مدرس ادبیات و هنر خوش‌نویسی در دبیرستان‌های گیلان نیز بود.

آثار مولاوردی‌خانی

او علاوه بر دفتر شعر گیلکی«واگردان»، دفترهای شعر دیگری نیز دارد؛ از دریا تا کویر و از کویر تا دریا(مجموعه شعر فارسی) سورخ‌گل(مجموعه‌ شعرهای گیلکی). علاوه بر این او دایره‌المعارف بزرگ گیلانی را نیز تألیف کرده‌است که هنوز منتشر نشده‌است. یکی از کارهای که مولاوردی‌خانی انجام داده‌است، احوال و آثار خوشنویسان گیلان، بوده‌است. کتاب‌های نقد شعر گیلک، مثل‌های گیلکی، مثل‌های سایره در مثنوی مولوی، اصغرفیل دماغ(مجموعه داستانهای طنز)، کرکس جوان(داستان) سیاه‌گالش(مجموعه داستان‌های گلیکی-فرهنگ عامه)، باورداشت‌هایی از مردم گیلان، اَدرَا وَاکون باد بَایه(چند سرود عامیانه گلیکی) و…از جمله کارهای مولاوردی‌خانی هستند.

واگردان، دفتر شعر گیلکی

دفتر شعرهای گیلکی آقای کریم مولاوردی‌خانی، گرچه سال ۱۳۷۹با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه منتشر شده‌است، اما از آنجایی که شعرهایش تاریخ‌ نزول خود را بر پای‌بست ستون‌ها به گواهی گذاشته‌است، نشان می‌دهد که شاید شأن نزولی داشته باشد، یا حداقل این حس به خواننده دست می‌دهد که هر شعر محصول فضایی است که شاعر در آن قرار داشته و تأثیر پذیرفته‌است. گرچه این تاریخ تولدها مانع خوانش شعر و یا مانع درک بصری آن نمی‌شود.

«واگردان» کتاب کوچکی است که مفاهیم بزرگ و نویی را در خود جمع دارد و شاعر براساس موقعیت و شرایط اجتماعی، اقلیمی، فرهنگی و سیاسی شعر گفته‌است. این مجموعه که ۵۰عنوان شعر را در خود دارد، از غزل و قصیده تا رباعی و شعر نو و گاهی سفید گیلکی دیده می‌شود که گویی شاعر می‌خواهد همه دِینْ و عشق خود به زبان و آداب و سنن و به طور کل به گیلان را ادا کند.

شاعر نخواست شعرهایی را که مثلا در قالب غزل، رباعی یا نو و حتی هساشعر گفته را در دفتر تنظیم کند و خواننده هنگام تورق با نظم تصویری صفحه‌آرایی مواجه شود، او شعرهایش را بر اساس سال سرایش تنظیم کرد تا شاید بخواهد، از این طریق هم نوعی تعامل معنایی و تصویری با ذهن خواننده ایجاد کند.

در لابه‌لای بیت‌ها، طنز، مطایبه و مثل‌ها و متل‌ها دیده می‌شود. ضمن آنکه مسائل اجتماعی با موضوعات مختلف هم دستمایه کار شاعر قرار گرفته‌است. او گاهی از با تکیه بر برخی از سخن‌ها و ضرب‌المثل‌ها، در پی بیان فضا و درکی نو از آنهاست، به گونه‌ای که احساس می‌شود شاعر می‌خواهد سخنی را بگوید که باید فقط از این مسیر عبور می‌کرد تا به هدف و مقصود و مقصد خود برسد که اتفاقا هم در بسیاری از مواقع موفق بوده‌است. «زرده سگ‌ شاله براره» که به فارسی همان مثل معروف سگ زرد برادر شغال است، شاعر یک بیت یا جمله دیگر بیشتر اضافه نمی‌کند، فقط می‌گوید «مشته سنگ را بالا بگیر.» اگر حرف دیگر و یا جمله دیگری می‌گفت، شاید به درازگویی دچار می‌شد، جایی که نظر و دیدگاهش همان بود و نمی‌خواست حرفی غیر از این بزند، کار درست همان بود که شاعر انجام داد و سخن را طولانی نکرد. این شعر، مفهوم و معنایی وسیع و در عین حال بسیطی دارد که در نوع خود بن‌مایه‌های اجتماعی و(…) را می‌توان در آن دید. شاعر در حقیقت زبان نصیحت گشوده‌است، هشدار داده و شیوه برخورد با آدم‌های دورو و ریاکار را هم نشان داده‌است، حال به قول حافظ تو خواه از سخنش پند بگیری و خواه ملال.

در این دفتر اگر شخصیت‌های دیگری ظهور و بروز می‌یابند، به نظر می‌رسد که [[سهره سینه‌سرخ|سینه‌سرخ]‌] قهرمان این دفتر است. زیرا شاعر با سینه‌سرخ صمیمی‌تر و مهربان‌تر و با پروازش زندگی‌مندتر است. دفتر واگردان، شعر مردم نسلی است که به فرهنگ و آداب و ادب خود عشق می‌ورزند.

ادامه ی مطلب

بهناز علیپور گسکری (متولد ۱۳۴۷ در گیلان) ، نویسنده، منتقد ادبی ، مدرس زبان و ادبیات فارسی و محقق ایرانی , دارای دکترای ادبیات تطبیقی است. این محقق با فرهنگستان زبان و ادب فارسی در زمینه نقد و بررسی رمان‌ها و داستان‌های کوتاه معاصر نیز همکاری داشته است. وی در حال حاضر ساکن تهران می باشد.

آثار بهناز علیپور گسکری

• «بگذریم…»
• «بماند…»
• «بادهایی که از هندوکش می وزید»

• بازنویسی «هشت بهشت» از مجموعه «یکی بود یکی نبود»
• «زن در رمان فارسی» (اثر پژوهشی)
• «یک مطالعه تطبیقی: سیمین دانشور و آنیتا دسای» (اثر پژوهشی)
• بیش از ۴۰ عنوان مقاله در زمینه نقد ادبیات کلاسیک و معاصر

«بگذریم…»

این مجموعه داستان متشکل از ۹ داستان: قصه و غصه، پلّه ها، شاه ماهی، از میان هاشورها، چرنگ سوخته، ترس جای دیگر است، ورق های بی نقش، جرثقیل، بگذریم.

این مجموعه تاکنون برنده جوایز متعددی شده است. از جمله:

• جایزه ادبی مهرگان
• یلدا
• پروین اعتصامی
• پکا
• جایزه هوشنگ گلشیری (برای چرنگ سوخته)

سایر جوایز بهناز علیپور گسکری

• علیپور در سال ۱۳۸۲ برنده اول جایزه نقد صادق هدایت شد.
• همچنین داستان های او در مسابقه داستان صادق هدایت جزء برگزیدگان این مسابقه بوده است.

سید محمدباقر شفتی (۱۱۷۵ یا ۱۱۸۱ تا ۲ ربیع‌الاول ۱۲۶۰ ه‍. ق.)، معروف به رشتی و بیدآبادی، فقیه و روحانی شیعه بود. از شاگردان او می‌توان از حاج محمدجعفر آباده‌ای و ملا عبدالله زنوزی نام برد. ساختن مسجد سید در بیدآباد اصفهان به او منسوب است.

بگفته سید حسین نصر و حمید دباشی شفتی احتمالاً اولین کسی است که عنوان حجت الاسلام (به معنی دلیل اسلام) را دریافت کرده‌است. این عنوان بعدها به روحانی معروفی از کاشان نیز اطلاق شد، ولی پس از آن بشدت از پرستیژ این عنوان کاسته شد. دلیل اطلاق این عنوان به شفتی، نقش دوگانه او به عنوان قاضی و مفتی ای بود که کتابی راجع به پیاده سازی شریعت اسلامی در زمان غیبت نوشت.

مدخل در لغت‌نامه دهخدا

اکبر گنجی در مقالهٔ «ساختار سلطانی جمهوری اسلامی» گفته‌است که در نسخهٔ اولیهٔ لغت‌نامهٔ دهخدا (چاپ ۱۳۳۰)، اطلاعات فوق دربارهٔ شفتی وجود داشته که به درخواست حوزهٔ علمیهٔ قم و به دستور سید علی خامنه‌ای در چاپ ۱۳۷۷ آن حذف شده‌است: «و چون سید اقامهٔ حدود را در زمان غیبت امام واجب می‌دانسته، خود به امر به معروف و نهی از منکر و اجرای حدود قیام می‌نمود و مدعی بوده‌است که حکم من در این قبیل مسائل، بعینه همان حکم حضرت صاحب الزمان است. عدد کسانی که سید ایشان را در دورهٔ سلطهٔ خود در اصفهان به تازیانه حد زده، از حساب بیرون است. و شمارهٔ کسانی که او به دست خویش به عنوان اقامهٔ حدود کشته، تا یکصد و بیست نوشته‌اند. امر عجیب در کار وی این است که او متّهمین را ابتدا به اصرار و ملایمت تمام و به تشویق اینکه خود در روز قیامت پیش جدّم شفیع گناهان شما خواهم شد به اقرار و اعتراف وا می‌داشته، سپس غالبا با حال گریه ایشان را گردن می‌زده و خود بر کشتهٔ آنان نماز می‌گذارده و گاهی هم در حین نماز غش می‌کرده‌است»

ادامه ی مطلب

محمود پاینده لنگرودی شاعر و مؤلفی ایرانی است.

او در سال ۱۳۱۰ در لنگرود متولد شد و به گیلکی و فارسی اشعار جالبی سروده است. وی کتاب مثل‌ها و اصطلاحات گیل و دیلم و فرهنگ فارسی به گیلکی گیل و دیلم را تالیف نموده و «خونینه‌های تاریخ دارالمرز» را گردآوری و تنظیم نموده است. شعرهای معروف وی لیله‌کوه و «یه شو بشوم روخونه» است.

این شاعر محقق لنگرودی آثار فراوانی در زمینه‌های گوناگون ادبی و هنری دارد که بدین قرار است:

۱) گل عصیان (مجموعه اشعار فارسی).

۲) مثلها و اصطلاحات گیل و دیلم.

۳) خونینه‌های تاریخ دارالمرز،گیلان و مازندران.

۴) گیلان در شعر شاعران.

۵) فرهنگ گیل و دیلم.

وی شعر بلند (یه شو بوشئوم روخئونه) را در سال ۱۳۳۸ ه.ش سروده،که در سال ۱۳۵۸ ه.ش به چاپ رسیده او در این منظومه بگویش گیلکی،از صداقت مردمان لنگرود و بی ریایی و مهربانی آنان سروده است .

محمدعلی جعفری ۵۵ سال پیش در خانواده‌ای بسیار فقیر در یزد متولد شده با سختی دوران مدرسه و دبیرستان را طی کرد و بعد با کمک مرحوم روح‌الله خاتمی پدر محمد خاتمی و چند تن از نیکوکاران استان یزد به دانشگاه رفت و یک سال پیش از انقلاب دوره لیسانس معماری را در دانشگاه تهران آغاز کرد. با شروع انقلاب او در ضمن فعالان انجمن اسلامی ، همراه با علیرضا افشار ـ معاون سیاسی وزارت کشور ـ به نمایندگی از سوی انجمن اسلامی به جمع تسخیر کنندگان لانه جاسوسی، سفارت آمریکا و گروگانگیری ۵۲ دیپلمات پیوست. و همزمان با شرکت در گزینش نخستین بسیج ، قبول شد.

چندی بعد در واحد پاسداران انقلاب فرهنگی خدمت کرد. سپس عضو اطلاعات سپاه شد و به کردستان شتافت. ورود رسمی او به واحدهای رزمی سپاه خرداد ۱۳۶۰ است. در جبهه‌ها عزیز مدتی فرمانده قرارگاه غرب و سپس قرارگاه نجف بود. علاوه بر این او فرماندهی تیپ‌های عاشورا، معاونت سپاه شوشتر و فرماندهی قرارگاه قدس را مدتی عهده‌دار شد. مشارکت در عملیات کربلای ۴ و ۵ که به مجروح شدنش منجر شد نقطه برجسته کارنامه جنگی اوست. جعفری پس از بهبودی به ستاد سپاه منتقل شد و چندی در سمت معاون عملیات ستاد کل و سپس جانشین رئیس ستاد خدمت کرد.

از نظر تحصیلات جعفری در بازگشت از جبهه در سال ۱۳۷۱ موفق به اخذ لیسانس در رشته معماری شد و در طول سالهای اخیر دوره کارشناسی ارشد فرماندهی دانشگاه امام حسین را به پایان رسانده‌است اما او فارغ‌التحصیل دافوس نیست اگرچه تجارب خود را از جنگ مدتی در این مرکز بلندپایه علمی نظامی تدریس کرده‌است.

سیروس طاهباز نویسنده و مترجم ایرانی بود.

او در سال ۱۳۱۸ شمسی در بندر انزلی متولد شد. در تهران و آبادان تحصیلات مقدماتی خود را گذراند و وارد دانشگاه تهران شد تا پزشکی بخواند. در سال ششم پزشکی را رها کرد و به سوی ادبیات جذب شد. طاهباز نخستین تجربه ادبی خود را با انتشار نشریه ادبی آرش آغاز کرد. او دراین نشریه آثار برجسته‌ ادبیات معاصر ایران را چاپ می‌کرد.

بین سال‌های ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۷ ه ش مدیریت انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را بر عهده داشت. طاهباز همچنین به گردآوری بیش از بیست هزار برگ از دست‌نوشته‌های نیمایوشیج پرداخت و در طول سی و پنج سال ، با انتشار بیست و سه دفتر ، توانست مجموعه‌ کامل شعرهای نیما و آثاری درباره او را منتشر سازد.
وی در طول عمر کاری خود به ترجمه‌ برخی آثار برجسته ادبیات جهان همت گمارد که ترجمه آثاری از جان اشتاین‌بک، ارنست همینگوی، آرتور میلر و ساموئل بکت از آن جمله‌اند.

وی در طول زندگی خود چند بار جوایز مختلف ادبی را از آن خود کرد که جایزه‌ سیب طلایی دوسالانه‌ براتیسلاوا برای کتاب «باز هم زندگی کنیم» از آن جمله است.

سیروس طاهباز شبانگاه ۲۵ اسفند ۱۳۷۷ درگذشت.

آثار

او هفتاد اثر منتشر کرد

ادامه ی مطلب

آیت الله محمدعلی فیض لاهیجی گیلانی از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و یکی از مشاهیر لاهیجان در سال ۱۳۰۳ هجری شمسی در یکی از روستاهای لاهیجان به دنیا آمد. او پس از دوره مقدمات حوزه علمیه قم برای فراگیری دروس سطح از محضر آیات عظام مطهری (درس اصول ) صدوقی (لمعتین) سلطانی طباطبایی (رسائل، مکاسب و کفایه ) و منتظری (شرح منظومه سبزواری) بهره‌ها جست. آنگاه خود را آماده فراگیری سطح عالی علوم و معارف اسلامی کرد و در این راه از استادانی چون خمینی (فقه و دو دوره درس اصول ) و بروجردی (خارج فقه) استفاده نمود. او از خمینی و محمدتقی بهجت فومنی در امور حسبیه اجازه دارد. فیض لاهیجی هم اکنون از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم است. او در دوره‌های اول و دوم عضو مجلس خبرگان رهبری بود. وی همچنین ۸ سال رییس و قائم مقام دیوان عدالت اداری ایران بود.

ابراهیم شکیبایی لنگرودی متخلص به عاصی شاعر گیلانی در سال ۱۳۱۹ در لنگرود متولد شد. از سال ۱۳۳۷ سروده‌هایش در مجلات تهران چاپ شد. سرایش شعر را ابتدا با دوبیتی، چارپاره و غزل آغاز نمود. سپس با شعر نو نیمایی آشنا شد. در سال ۱۳۴۶ مجموعه دوبیتی‌های گیلکی‌اش را به گویش لنگرودی با عنوان لاکوی (به لهجه شرق گیلان به معنی دختر) به‌صورت دفتر کوچکی به چاپ رساند که در سال ۱۳۸۲ در چاپ دومی به‌همراه اضافات با تجدید نظر چاپ و منتشر گردید که مورد استقبال لنگرودیان ادب دوست قرار گرفت. در سال ۱۳۸۱ مجموعه شعر فارسی با عنوان بی هیچ تکیه گاه را مشتمل بر اشعار سالهای ۴۰ تا ۸۰ منتشر نمود و مجموعه شعر و دیگر خواب باید دید را در سال ۱۳۸۳ حاوی اشعار کوتاه یادداشت‌ها و مجموعه مصاحبه‌هایش به چاپ رساند. شکیبایی در دهه پنجاه خالق ترانه زیبای دودونه با آهنگ اسفندیار منفردزاده و تنظیم واروژان است که از ترانه‌های عاشقانه زمانش محسوب می‌گردید.شکیبایی در تیرماه ۱۳۸۵ بر اثر بیماری سرطان چشم از جهان فروبست. آرامگاهش در شهر لنگرود در جوار مزار محمود پاینده لنگرودی است.

سید اشرف‌الدین گیلانی (یا حسینی یا قزوینی) (۱۲۸۷ ق. قزوین – ۱۳۵۲ ق. تهران یا ۱۳۱۳ خ.) شاعر، نویسنده و مدیر روزنامه نسیم شمال از روزنامه‌های دوره مشروطیت ایران بود.

سید اشرف الدین حسینی در رشت روزنامه نسیم شمال را منتشر کرد. پس از استقرار مشروطیت، با سپهدار اعظم به تهران آمد و روزنامه مزبور را که حاوی اشعار فکاهی اجتماعی و انتقادی وی بود در پایتخت انتشار داد. سبک ساده و فکاهی او بسیار مورد توجه واقع شد. اشعار وی بیش از بیست هزار بیت است. کتاب باغ بهشت و نسیم شمال قسمتی از آثار فکاهی اوست.

اشعار «نسیم شمال» به گونه‌ای به تاریخ مشروطیت ایران تعلق دارد.

در اواخر عمر او را به به تیمارستان بردند و مدتی نگاهش داشتند و کسی نمی‌داند در آنجا به او چه گذشت زیرا اقوام و بستگانی در تهران نداشت. همین قدر معلوم است که بر اثر مساعی مرحوم سید حسن مدرس و دوستان دیگرش از تیمارستان نجات یافت.

گور سید اشرف الدین الحسینی «نسیم شمال» روبروی مقبره سپهدار رشتی در ابن بابویه «شهر ری» قرار دارد. محل مزبور را ابراهیم فخرائی در سال ۱۳۶۴ به کمک پسر یکی از توزیع کنندگان روزنامه نسیم شمال پیدا نمود و به شش نفر از گیلانیان ساکن تهران که اشتیاق زیارت این قبر را داشتند نشان دادند. با هزینه مهدی آستانه‌ای روی سنگ قبر قدیمی آن، سنگی به وسعت تمامی قبر از مرمر کار گذاشته شد که نام مدیر روزنامه نسیم شمال بر آن نقش بسته‌است.

وی در انتقاد از اوضاع ایران چنین می‌گوید:

نه درس به کار آید و نه علم ریاضی
نه قاعده‌ مشق و نه مستقبل و ماضی
نه هندسه و رسم و مساحات اراضی
خواهی که شوی مجتهد و مفتی و قاضی

رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز

صد سال اگر درس بخوانی همه هیچ است
در مدرسه یک عمر بمانی همه هیچ است
خود را به حقیقت برسانی همه هیچ است
جز مسخرگی هر چه بدانی همه هیچ است

رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز